CÁCH LÀM BÀI THUYẾT MINH VĂN HỌC

Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong đời sống nhằm mục đích cung ứng tri thức về : đặc thù, đặc thù, nguyên do … của các sự vật, hiện tượng kỳ lạ trong tự nhiên, xã hội bằng phương pháp trình diễn, trình làng, lý giải .Những tri thức trong văn bản thuyết minh phải khách quan, xác nhận, hữu dụng cho mọi người. Cách trình diễn đúng mực, rõ ràng, ngặt nghèo và mê hoặc. Đối tượng của văn thuyết minh vô cùng đa dạng chủng loại, phong phú : thuyết minh về một sự vật, hiện tượng kỳ lạ ; thuyết minh về con người ; thuyết minh văn học … Trong khoanh vùng phạm vi bài viết này, chúng tôi hầu hết đi sâu vào cách làm bài thuyết minh văn học. Với học viên lớp 10, thuyết minh văn học tập trung vào hai dạng : thuyết minh về một tác giả văn học và thuyết minh về một tác phẩm văn học .

I. Thuyết minh về một tác giả văn học

1. Mở bài: Giới thiệu khái quát về tác giả thuyết minh.

2. Thân bài

a. Giới thiệu về cuộc đời tác giả

– Họ, tên thật, bút danh khác, năm ( sinh – mất ) .- Quê hương, mái ấm gia đình, thời đại .- Những yếu tố tác động ảnh hưởng tới sự nghiệp văn chương ( ảnh hưởng tác động của mái ấm gia đình, quê nhà … ) .- Những mốc lớn trong cuộc sống .

b. Sự nghiệp sáng tác

– Các sáng tác chính .- Quan điểm nghệ thuật và thẩm mỹ ( sáng tác ), đặc thù phong thái ( nếu có ) .- Nội dung chính trong các sáng tác .- Đặc sắc về nghệ thuật và thẩm mỹ .

3. Kết bài: Khẳng định vị trí và đóng góp của tác giả trong nền văn học dân tộc.

enlightenedVí dụ minh họa

Đề bài: Thuyết minh về tác giả Nguyễn Du.

* Bước 1: Tìm hiểu đề

– Đối tượng thuyết minh : Tác giả Nguyễn Du- Phương pháp làm bài : Thuyết minh- Tư liệu : Tham khảo các bài viết về cuộc sống, sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Du .

* Bước 2: Lập dàn ý

1. Mở bài:

Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Du .

2. Thân bài

a. Những nét chính về cuộc đời của tác giả Nguyễn Du

– Nguyễn Du ( 1765 – 1820 ), Tên chữ là Tố Như, tên hiệu là Thanh Hiên .- Quê hương : quê cha ở thành phố Hà Tĩnh ; quê mẹ ở TP Bắc Ninh, bản thân Nguyễn Du lại sinh ra và lớn lên ở kinh thành Thăng Long. Nhờ đó, Nguyễn Du có điều kiện kèm theo tiếp đón tinh hoa văn hóa truyền thống của nhiều vùng miền khác nhau .- Gia đình : Nguyễn Du sinh trưởng trong một mái ấm gia đình đại quý tộc, nhiều người đỗ đạt, làm quan và có truyền thống lịch sử về văn học. Đây chính là cái nôi nuôi dưỡng năng lực văn học của Nguyễn Du .- Thời đại : Nguyễn Du sống vào cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX, một tiến trình lịch sử dân tộc đầy dịch chuyển với hai đặc thù điển hình nổi bật là chính sách phong kiến Nước Ta khủng hoảng cục bộ trầm trọng và trào lưu nông dân khởi nghĩa nổi lên khắp nơi, đỉnh điểm là trào lưu Tây Sơn. Yếu tố thời đại đã tác động ảnh hưởng thâm thúy tới ngòi bút của Nguyễn Du khi viết về hiện thực đời sống .- Những mốc lớn trong cuộc sống :+ Thời thơ ấu và niên thiếu : Nguyễn Du sống tại Thăng Long trong một mái ấm gia đình phong kiến quyền quý và cao sang. Nhưng mười tuổi đã mồ côi cha và sau đó ba năm thì mẹ ông cũng qua đời. Từ đó, Nguyễn Du sống với người anh cùng cha khác mẹ với ông là Nguyễn Khản. Trong thời hạn này Nguyễn Du có điều kiện kèm theo thuận tiện để dùi mài kinh sử, có dịp hiểu biết về đời sống xa hoa của giới quý tộc phong kiến .+ Năm 1783, Nguyễn Du thi Hương đỗ tam trường và được nhận một chức quan nhỏ .+ Năm 1789, nhà Lê sụp đổ, Nguyễn Du phải lánh về sống ở quê vợ và khởi đầu đời sống “ mười năm gió bụi ” .+ Năm 1802, sau quãng thời hạn sống chật vật, khó khăn vất vả ở các vùng quê khác nhau, Nguyễn Du ra làm quan dưới triều Nguyễn và từng giữ nhiều chức quan khác nhau .+ Năm 1820, ông một lần nữa được cử đi sứ sang Trung Quốc nhưng chưa kịp đi thì qua đời .

b. Sự nghiệp sáng tác

* Các sáng tác chính

– Sáng tác bằng chữ Hán : Gồm có ba tập thơ “ Thanh Hiên thi tập ” ; “ Nam trung tạp ngâm ” ; “ Bắc hành tạp lục ” .- Sáng tác bằng chữ Nôm : Văn chiêu hồn, Truyện Kiều

* Đặc điểm về nội dung và nghệ thuật trong thơ văn của Nguyễn Du

– Nội dung : Tác phẩm của Nguyễn Du chứa chan tinh thần nhân đạo – một chủ nghĩa nhân đạo thống thiết, luôn hướng tới đồng cảm, bênh vực, ngợi ca và đòi quyền sống cho con người, đặc biệt quan trọng là người phụ nữ tài hoa mà bạc mệnh .- Nghệ thuật :+ Thơ chữ Hán của ông đạt đến độ tài hoa, uyên bác .+ Sáng tác bằng chữ Nôm của ông đã đạt đến đỉnh điểm tỏa nắng rực rỡ đã góp thêm phần trau dồi, làm giàu ngôn từ dân tộc bản địa và thể thơ truyền thống cuội nguồn .+ Về ngôn từ : Nguyễn Du đã có góp phần to lớn, làm cho ngôn từ Tiếng Việt trở nên trong sáng, tinh xảo và phong phú .

3. Kết bài: Đánh giá khái quát về tác giả Nguyễn Du.

II. Thuyết minh về một tác phẩm văn học

1. Mở bài: Giới thiệu khái quát về tác phẩm thuyết minh.

2. Thân bài:

a. Giới thiệu đôi nét về tác giả.

b. Giới thiệu về hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ, thể loại của tác phẩm.

c. Bố cục và nội dung chính của từng phần.

– Chú ý đi sâu vào nội dung chính của từng phần

d. Giá trị của tác phẩm

– Giá trị nội dung- Giá trị thẩm mỹ và nghệ thuật

3. Kết bài: Khẳng định lại vị trí của tác phẩm trong nền văn học dân tộc.

Ví dụ minh họa:

Đề 1: Thuyết minh về tác phẩm “Đại cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi.

* Bước 1: Tìm hiểu đề

– Đối tượng thuyết minh : Tác phẩm “ Đại cáo bình Ngô ” của Nguyễn Trãi .- Phương pháp làm bài : Thuyết minh- Tư liệu : Tác phẩm “ Đại cáo bình Ngô ”

* Bước 2: Lập dàn ý

1. Mở bài: Giới thiệu khái quát về tác phẩm “Đại cáo bình Ngô”.

2. Thân bài:

a. Giới thiệu về tác giả Nguyễn Trãi

– Nguyễn Trãi là nhà chính trị, nhà quân sự chiến lược, nhà ngoại giao lỗi lạc, bậc anh hùng dân tộc bản địa, danh nhân văn hóa quốc tế. Đồng thời ông còn là một nhà văn kiệt xuất, nhà thơ trữ tình thâm thúy .- Nguyễn Trãi để lại cho đời một khối lượng tác phẩm đồ sộ : gồm nhiều thể loại khác nhau bằng chữ Hán và chữ Nôm .- Tác phẩm chính luận tiêu biểu vượt trội nhất là “ Đại cáo bình Ngô ”

b. Hoàn cảnh ra đời, thể loại của tác phẩm “Đại cáo bình Ngô”

* Hoàn cảnh sáng tác- Sau khi quân ta đại thắng, hủy hoại và làm tan rã 15 vạn viện binh hỗ trợ của giặc, Vương Thông buộc phải giảng hòa, rút quân về nước, Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi viết “ Đại cáo Bình Ngô ” .- “ Đại cáo bình Ngô ” có ý nghĩa trọng đại như một bản tuyên ngôn độc lập, được công bố vào thánh Chạp, năm Đinh Mùi ( tức đầu năm 1428 )* Thể loại : “ Đại cáo bình Ngô ” được viết theo thể loại cáo .- Cáo là thể văn nghị luận có từ thời cổ ở Trung Quốc, thường được vua chúa hoặc thủ lĩnh dùng để trình diễn một chủ trương, một sự nghiệp, tuyên ngôn một sự kiện để mọi người cùng biết .- Cáo hoàn toàn có thể viết bằng văn xuôi hay văn vần nhưng phần nhiều được viết bằng văn biền ngẫu, có vần hoặc không có vần, thường có đối, câu dài ngắn không gò bó, mỗi cặp hai vế đối nhau .- Lời lẽ đanh thép, lí luận sắc bén, cấu trúc ngặt nghèo, mạch lạc .

c. Bố cục và nội dung chính từng phần

Bài cáo chia làm bốn phần :* Phần 1 : Nêu luận đề chính nghĩa làm cơ sở tiến hành cho hàng loạt nội dung bài cáo. Cốt lõi nhân nghĩa chính là yên dân và trừ bạo. Bên cạnh đó, tác giả khẳng định chắc chắn chân lí về nền độc lập dân tộc bản địa dựa trên các yếu tố : Nền văn hiến truyền kiếp ; cương vực chủ quyền lãnh thổ riêng ; có phong tục tập quán và lịch sử dân tộc, chính sách riêng* Phần 2 : Bản cáo trạng hùng hồn, đẫm máu về tội ác của quân địch- Tố cáo thủ đoạn cướp nước ta của giặc Minh .- Tố cáo chủ trương, chủ trương quản lý vô nhân đạo của giặc Minh .+ Tàn sát người vô tội : “ Nướng dân đen … tai vạ ” .+ Bóc lột tàn tệ, dã man : “ Nặng thuế … núi ” .+ Huỷ diệt môi trường tự nhiên sống : “ Người bị ép … cây cối ” .- Tội ác của chúng không sao kể hết :

“Độc ác thay trúc Lam Sơn không ghi hết tội

Dơ bẩn thay nước Đông Hải không rửa hết mùi”

* Phần 3 : Bản hùng ca về cuộc khỏi nghĩa Lam Sơn :- Giai đoạn đầu : Tác giả tập trung chuyên sâu khắc họa hình tượng người anh hùng áo vải Lê Lợi xuất thân từ “ chốn hoan dã nương mình ” nhưng có lòng yêu nước thương dân và căm thù giặc thâm thúy, có lí tưởng cao quý :

“Ngẫm thù lớn há đội trời chung – Căm giặc nước thề không cùng sống”

– Giai đoạn sau : Bản hùng ca về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn :+ Lúc đầu, nghĩa quân ta gặp nhiều khó khăn vất vả, thiếu thốn :

“ Khi Linh Sơn lương hết mấy tuần

Khi Khôi Huyện quân không một đội”

+ Nhưng nhờ có tấm lòng yêu nước, có kế hoạch tương thích nghĩa quân ta đã chuyển sang tiến trình phản công và giành thắng lợi vang dội, giặc Minh thất bại thảm hại .

“Ngày mười tám, trận Chi Lăng, Liễu Thăng thất thế

Ngày hai mươi, Trận Mã An, Liễu Thăng cụt đầu

Ngày hăm lăm, bá tước Lương Minh bại trận tử vong

Ngày hăm tám, thượng thư Lí Khánh cùng kế tự vẫn.”

* Phần 4 : Lời công bố độc lập : Tuyên bố, khẳng định chắc chắn với toàn dân về nền độc lập dân tộc bản địa, chủ quyền lãnh thổ quốc gia đã được lập lại .

d. Giá trị của tác phẩm

– Giá trị nội dung : Bản cáo trạng về tội ác của giặc Minh cũng là bản anh hùng ca về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, bản tuyên ngôn độc lập lần thứ 2 của dân tộc bản địa .- Giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ :+ Sự phối hợp hòa giải giữa yếu tố chính luận và yếu tố văn chương .+ Kết cấu mạch lạc, ngặt nghèo ; lập luận ngặt nghèo, lí lẽ đanh thép, sắc bén .- Sử dụng tích hợp nhiều giải pháp nghệ thuật và thẩm mỹ : liệt kê, phóng đại, so sánh, trái chiều …

→ “Áng thiên cổ hùng văn

3. Kết luận: Đánh giá vị trí của tác phẩm trong nền văn học dân tộc.

 

Học sinh trường THPT Tiên Lữ tự tin làm bài kiểm tra định kì
 Trên đây là 1 số ít gợi ý cơ bản khi làm bài thuyết minh văn học. Hy vọng qua bài viết này, các em sẽ có kĩ năng thiết yếu để làm bài văn thuyết minh đạt tác dụng cao nhất .

Trần Thị Hồng Tuyên – Tổ Văn

Như vậy cachlam.org đã chia sẻ với bạn bài viết CÁCH LÀM BÀI THUYẾT MINH VĂN HỌC. Hy vọng bạn đã có được 1 cách làm hay và chúc bạn có được nhiều thành công trong cuộc sống hơn nữa!

Xem thêm các hướng dẫn và mẹo vặt hay: https://cachlam.org/huong-dan

Cách làm thú vị khác
Toán lớp 5 trang 43 Luyện tập – https://cachlam.org

Toán lớp 5 trang 43 Luyện tập chung Đọc các số thập phân sau đây. Viết số thập phân có Read more

2 cách làm tinh dầu bưởi tại nhà, cách bảo quản tinh dầu bưởi đúng cách

Với các thành phần dưỡng chất lớn gồm có Pectin, Naringin, vitamin A, C …, vỏ bưởi có tính năng Read more

Toán lớp 5 trang 175 Luyện tập chung – https://cachlam.org

Toán lớp 5 trang 176 Luyện tập chung Tính. Trong ba ngày một shop bán được 2400 kg đường. Ngày Read more

Hướng dẫn cách làm tinh dầu cam nguyên chất tại nhà

Tinh dầu cam nguyên chất đem đến những tính năng và quyền lợi hiệu suất cao, cách làm chúng thế Read more

Mách chị em cách làm tỏi đen – thần dược chữa bệnh tại nhà bằng nồi cơm điện cực đơn giản – ALONGWALKER

Thông thường nếu tất cả chúng ta mua tỏi đen đã được làm sẵn sẽ có giá cả khá cao. Read more

Cách làm tinh dầu chanh nguyên chất đơn giản tại nhà

Có khi nào bạn nghĩ sẽ tự làm cho mình một lọ tinh dầu chanh. Với các nguyên vật liệu Read more

Cách làm thạch trà sữa củ năng dai giòn tại nhà

Trà sữa là một hình thức kinh doanh thương mại chưa khi nào là hết thời, người người, nhà nhà Read more

Hoa hồi làm mồi câu cá cực nhạy – bách phát bách trúng

Hoa hồi làm mồi câu cá cực nhạy – bách phát bách trúng Tháng Hai 24, 2021 Hoa hồi làm Read more

Powered by nhacxuahay.com

DMCA.com Protection Status