Hướng dẫn Soạn bài Sông núi nước Nam (Nam quốc sơn hà) sgk Ngữ văn 7 tập 1

Hướng dẫn Soạn Bài 5 sách giáo khoa Ngữ văn 7 tập một. Nội dung bài Soạn bài Sông núi nước Nam ( Nam quốc sơn hà ) sgk Ngữ văn 7 tập 1 gồm có vừa đủ bài soạn, tóm tắt, miêu tả, tự sự, cảm thụ, nghiên cứu và phân tích, thuyết minh … vừa đủ các bài văn mẫu lớp 7 hay nhất, giúp các em học tốt môn Ngữ văn lớp 7 .

Văn bản

Soạn bài Sông núi nước Nam (Nam quốc sơn hà) sgk Ngữ văn 7 tập 1

1. Tác giả

– Lý Thường Kiệt (1019 – 1105) tên thật là Ngô Tuấn, tự là Thường Kiệt.

– Là một danh tướng đời vua Lý Nhân Tông .

2. Tác phẩm

Được sáng tác khoảng chừng năm 1077 trong cuộc kháng chiến chống Tống do Lí Thường Kiệt chỉ huy dưới thời vua Lí Nhân Tông

3. Nội dung

– Khẳng định chủ quyền lãnh thổ của quốc gia .
– Ý chí nhất quyết bảo vệ nền độc lập, chủ quyền lãnh thổ của dân tộc bản địa .

4. Nghệ thuật

– Thể thơ ngắn gọn, xúc tích .
– Cảm xúc dồn nén trong hình thức nghị luận trình diễn quan điểm .
– Lựa chọn ngôn từ, giọng thơ hùng hồn, đanh thép, dõng dạc .

5. Ý nghĩa

– Bài thơ bộc lộ niềm tin vào sức mạnh chính nghĩa của dân tộc bản địa ta .
– Bài thơ hoàn toàn có thể xem như là bản tuyên ngôn độc lập tiên phong của nước ta .
Dưới đây là bài Hướng dẫn Soạn bài Sông núi nước Nam ( Nam quốc sơn hà ) sgk Ngữ văn 7 tập 1. Các bạn cùng tìm hiểu thêm nhé !

Đọc – Hiểu văn bản

Giaibaisgk. com ra mắt với các bạn không thiếu chiêu thức, lời hướng dẫn, câu vấn đáp các câu hỏi có trong phần Đọc – Hiểu văn bản của Bài 5 trong sách giáo khoa Ngữ văn 7 tập một cho các bạn tìm hiểu thêm. Nội dung cụ thể câu vấn đáp từng câu hỏi các bạn xem dưới đây :

1. Trả lời câu hỏi 1 trang 64 sgk Ngữ văn 7 tập 1

Căn cứ vào lời ra mắt sơ lược về thể thơ thất ngôn tứ tuyệt ở chú thích để nhận dạng thể thơ của bài Sông núi nước Nam về số câu, số chữ trong câu, cách hiệp vần .

Trả lời:

Thể loại :
– Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt ( bảy chữ ở mỗi câu, bốn câu ) .
– Quy định về thanh điệu, vần luật : các câu 1,2,4 hoặc các câu 2, 4 hiệp vần với nhau ở chữ cuối. Trong bài này, vần “ ư ” được hiệp ở cả ba câu 1, 2, 4 .

2. Trả lời câu hỏi 2 trang 64 sgk Ngữ văn 7 tập 1

Sông núi nước Nam được coi là bản tuyên ngôn độc lập tiên phong của nước ta viết bằng thơ. Vậy thế nào là một tuyên ngôn độc lập ? Nội dung tuyên ngôn độc lập trong bài thơ này là gì ?

Trả lời:

– Tuyên ngôn độc lập là lời công bố về chủ quyền lãnh thổ của quốc gia và chứng minh và khẳng định không một thế lực nào được phép xâm phạm vào quyền độc lập ấy .
– Tuyên ngôn độc lập của “ Sông núi nước Nam ” được biểu lộ :
Tác giả khẳng định chắc chắn nước Nam là của người Nam. Nó đã được ghi ở sách trời. Người Trung Quốc cổ đại luôn coi mình là TT ngoài hành tinh, là to nhất, có vị trí cao nhất nên các nước chư hầu nhỏ bị coi là “ vương ” còn vua của họ được coi là “ đế ”. Trong bài này tác giả đã dùng từ “ Nam đế ” để biểu lộ sự ngang bằng với “ đế ” của nước Trung Quốc to lớn .
⟹ Tuyên ngôn biểu lộ chắc như đinh mỗi nơi đều có người quản lý riêng nên nếu quân địch nào xâm lược vào quyền tự chủ của nước khác thì sẽ phải chuốc lấy sự diệt vong .

3. Trả lời câu hỏi 3 trang 64 sgk Ngữ văn 7 tập 1

Sông núi nước Nam là một bài thơ thiên về sự biểu ý ( bày tỏ quan điểm ). Vậy nội dung biểu ý đó được biểu lộ theo một bố cục tổng quan như thế nào ? Hãy nhận xét về bố cục tổng quan và cách biểu ý đó ?

Trả lời:

– Biểu ý : Bài thơ nêu rõ ý tưởng sáng tạo bảo vệ độc lập, tự chủ của dân tộc bản địa, nhất quyết chống ngoại xâm .
– Bố cục :
+ Câu 1 : Khai – mở yếu tố : Nước Nam là một nước có chủ quyền lãnh thổ, có vua .
+ Câu 2 : Thừa – liên tục tăng trưởng ý của câu 1 : Điều đó được ghi rõ ở sách trời .
+ Câu 3 : Chuyển : hỏi tội quân địch .
+ Câu 4 : Hợp – khép lại, khẳng định chắc chắn yếu tố : Chúng bay mà sang xâm lược thì sẽ chịu kết cục thảm hại .
⟹ Bố cục của bài thơ rất ngặt nghèo, khiến cho những luận cứ đưa ra đều rất thuyết phục .

4. Trả lời câu hỏi 4 trang 64 sgk Ngữ văn 7 tập 1

Ngoài biểu ý, Sông núi nước Nam có biểu cảm ( bày tỏ cảm hứng ) không ? Nếu có thì thuộc trạng thái nào ? ( lộ rõ, ẩn kín ). Hãy lý giải tại sao em chọn trạng thái đó ?

Trả lời:

– Ngoài biểu ý, bài “ Sông núi nước Nam ” có biểu cảm, bày tỏ cảm hứng, thái độ mãnh liệt, niềm tin vững chãi vào sự quyết chiến quyết thắng của dân tộc bản địa ta .
– Đây là một cảm hứng mãnh liệt ẩn kín bên trong, vì có xúc cảm đó mà nhà thơ đã viết nên được những câu thơ hay và đầy khí thế, chí khí như vậy .

5. Trả lời câu hỏi 5 trang 64 sgk Ngữ văn 7 tập 1

Qua các cụm từ “ tiệt nhiên ” ( rõ ràng, dứt khoát như vậy, không hề khác ), “ định phận tại thiên thư ” ( định phận tại sách trời ), “ hành khan thủ bại hư ” ( chắc như đinh sẽ nhận lấy thất bại ), hãy nhận xét về giọng điệu của bài thơ .

Trả lời:

Giọng điệu của bài thơ :
– Qua các cụm từ “ tiệt nhiên ”, “ định phận tại thiên thư ”, “ hành khan thủ bại hư ”, ta thấy được bài thơ bộc lộ rất rõ giọng điệu hào sảng, đanh thép và đầy uy lực .
– Chính bằng cái giọng điệu đanh thép đó, ta cũng đã chứng tỏ được rằng Nam đế cư là vua của nước Nam, là một ông vua quyết định hành động mọi việc nhưng không dưới quyền quản lý của bất kỳ một ông vua nào khác ( Hoàng đế Trung Quốc ) .

Luyện tập

1. Trả lời câu hỏi 1 trang 65 sgk Ngữ văn 7 tập 1

Nếu có bạn vướng mắc sao không nói là ” Nam nhân cư ” ( người Nam ở ) mà lại nói “ Nam đế cư ’ ( vua Nam ở ) thì em sẽ lý giải thế nào ?

Trả lời:

Không nói là “ Nam nhân cư ” mà lại nói là “ Nam đế cư ” vì :
Người xưa coi trời là tối cao, vua mới có quyền quyết định hành động mọi việc và tổng thể mọi thứ trên mặt đất này đều là của vua. Nói “ Nam đế cư ” biểu lộ được rằng vua của nước Nam cũng là Thiên tử nên có mọi quyền hành so với quốc gia của mình chứ không phải là một ông vua nhỏ phải nghe sự chỉ huy của vua khác .

2. Câu luyện tập 2 trang 65 sgk Ngữ văn 7 tập 1

Học thuộc lòng bài thơ Sông núi nước Nam ( phiên âm và bản dịch thơ ) .

Các bài văn hay

1. Phân tích bài Sông núi nước Nam

Chủ quyền dân tộc luôn là một vấn đề nóng bỏng không chỉ của thời điểm hiện tại mà ngay cả trong những ngày quá khứ xa xưa. Sông núi nước Nam có thể coi là bản tuyên ngôn về độc lập, chủ quyền đầu tiên của dân tộc ta. Bài thơ thể hiện ý chí kiên cường và quyết tâm bảo về chủ quyền lãnh thổ của ông cha.

Về xuất xứ của bài Sông núi nước Nam có rất nhiều ghi chép khác nhau, nhưng chúng đều có điểm chung đó là: bài thơ ra đời gắn liền với cuộc kháng chiến chống quân xâm lược của dân tộc. Vì có nhiều giả thuyết khác nhau về sự ra đời của tác phẩm nên bài thơ thường được để khuyết danh. Sông núi nước Nam có thể coi là bản tuyên ngôn độc lập của dân tộc, mang hai nội dung lớn: khẳng định độc lập dân tộc và ý chí quyết tâm bảo vệ nền độc lập đó.

Hai câu đầu khẳng định chắc chắn độc lập dân tộc bản địa trên cở sở cương vực chủ quyền lãnh thổ và chủ quyền lãnh thổ :
Nam quốc sơn hà nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư .

Trước hết về chủ quyền, Đại Việt là đất nước có chủ quyền riêng, điều này được thể hiện rõ qua cụm từ “Nam đế cư”. Trong phần dịch thơ được dịch là “vua Nam ở”. Ở đây chúng ta cần có sự phân biệt rạch ròi giữa đếvua, vì đây là hai khái niệm rất khác nhau. Đế là duy nhất, toàn quyền, có quyền lực cao nhất; Vua thì có nhiều, phụ thuộc vào đế, quyền lực xếp sau đế. Bởi vậy, khi sử dụng chữ đế trong bài đã khẳng định mạnh mẽ quyền của vua Nam với nước Nam, đồng thời khi sử dụng “Nam đế” thì mới sánh ngang hàng với “Bắc đế”, độc lập và không phụ thuộc vào Bắc đế.

Về cương vực chủ quyền lãnh thổ, nước ta có cương vực riêng đã được lao lý ở sách trời. Căn cứ vào thiên thư nước ta nằm ở phía nam núi Ngũ Lĩnh thuộc địa phận sao Dực và sao Chẩn. Dựa vào sách trời để khẳng định chắc chắn chủ quyền lãnh thổ của quốc gia rất tương thích với tâm lí, niềm tin của con người rất lâu rồi ( tin vào số phận, mệnh trời ) vì thế càng có sức thuyết phục can đảm và mạnh mẽ hơn. Đồng thời sách trời ở đây cũng tương ứng với chân lí khách quan, qua đó tác giả cũng ngầm khẳng định chắc chắn sự độc lập của quốc gia ta là chân lí khách quan chứ không phải ý muốn chủ quan .

Hai câu sau khẳng định quyết tâm bảo vệ độc lập dân tộc của nhân dân ta. Trong hai câu thơ này tác giả sử dụng những từ ngữ mang ý nghĩa kinh miệt “nghịch lỗ” – lũ giặc làm điều trái ngược, để gọi những kẻ đi xâm lược. Ngoài ra để vạch trần tính chất phi nghĩa cuộc chiến tranh, tác giả còn đưa ra hình thức câu hỏi “như hà” (cớ sao). Bởi điều chúng làm là phi phĩa, đi ngược lại chân lí khách quan nên tất yếu sẽ chuốc lại bại vong. Câu thơ cuối vừa có tính chất khẳng định, vừa như là lời răn đe, cảnh báo trước hành động xâm lược của chúng: các người sẽ chuốc lấy bại vong hoàn toàn khi xâm lược Đại Việt.

Bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt hàm súc và cô đọng. Tác phẩm chỉ có 28 chữ nhưng lại ẩn chứa những tư tưởng và tình cảm lớn: khẳng định độc lập chủ quyền dân tộc và nêu lên quyết tâm chiến đấu bảo vệ nền độc lập đó. Ngôn từ cô đọng, giàu sức gợi cảm: nam đế cư, nghịch lỗ, như hà,… Kết hợp hài hòa giữa biểu cảm và biểu ý: bài thơ thiên về nghị luận trình bày nhưng ẩn sâu bên trong là những tư tưởng, tình cảm, cảm xúc của tác giả. Giọng thơ trang trọng, hào hùng, đầy tự tin.

Bài thơ ngắn gọn, hàm súc mà chưa đựng những tư tưởng tình cảm lớn lao, cao đẹp. Văn bản là bản tuyên ngôn tiên phong của dân tộc bản địa ta về độc lập, chủ quyền lãnh thổ của quốc gia. Tác phẩm đã tạo niềm tin, sức mạnh chính nghĩa cho nhân dân ta trong cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc bản địa .

2. Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Sông núi nước Nam của Lí Thường Kiệt

Nam quốc sơn hà Nam đế cư ,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư .
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm ,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư .
Tương truyền, Lí Thường Kiệt sáng tác bài thơ trong một trận quân ta chiến đấu chống quân Tống xâm lược. Tác giả không chỉ là một vị tướng tài ba mà còn là một nhà thơ nổi tiếng .
Cuối năm 1076, mấy chục vạn quân Tống hai hai tên tướng Quách Quỳ và Triệu Tiết đứng đầu sang cướp nước ta. Quân ta dưới quyền chỉ huy của Lí Thường Kiệt đã chiến đấu dũng mãnh, chặn chân chúng lại ở phòng tuyến bên sông Như Nguyệt .
Truyền thuyết kể rằng một đêm nọ, quân sĩ nghe vẳng vẳng trong đền thờ Trương Hồng và Trương Hát ( hai tướng quân của Triệu Quang Phục đã hi sinh vì nước ) có tiếng ngâm bài thơ này. Điều đó ý nói thần linh và tổ tiên phù hộ cho quân ta. Bài thơ đã góp thêm phần khuyến khích binh sĩ quyết tâm đánh tan quân giặc, buộc chúng phải rút lui nhục nhã vào tháng 3 năm 1077 .
Từ trước đến nay, người ta thường cho rằng vị tướng Lí Thường Kiệt làm bài thơ này chỉ với mục tiêu động viên khí thế binh sĩ của mình. Tất nhiên là thế, nhưng câu thứ tư ( Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm ) lại rõ ràng là lời cảnh cáo quân giạc. Thì ra đối tượng người dùng nghe thơ không chỉ là quân ta mà còn là quân địch. Chính vì vậy mà bài thơ được coi là một văn bản địch vận nhằm mục đích lung lya ý chí chiến đấu của đối phương .
Tác giả khẳng định chắc chắn : Chủ quyền độc lập của nước Nam là một chân lí không gì hoàn toàn có thể bác bỏ được. Dân tộc Việt bao đời nay đã kiên cường chiến đấu để giữ vững bờ cõi, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng ấy .
Bài thơ Sông núi nước Nam biểu lộ niềm tin yêu và tự hào sức mạnh chính nghĩa của dân tộc bản địa ta hoàn toàn có thể tàn phá bất kỳ quân địch hung bạo nào dám xâm phạm đến quốc gia này. Vì thế mà nó có sức mạnh kì diệu cổ vũ ý thức chiến đấu của quân dân ta, làm khiếp vía kinh hồn quân xâm lược và góp thêm phần tạo nên thắng lợi vinh quang. Tinh thần và sức mạnh của bài thơ toát ra từ sự khẳng định chắc chắn dứt khoát, mãnh liệt như dao chém cột .
Bài thơ lưu lại từ xưa không có tựa đề. Các sách thường lấy mấy từ Nam quốc sơn hà trong câu đầu làm tựa đề cho bài thơ ( Dịch là Sông núi nước Nam ) :
Sông núi nước Nam vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ .
Câu thứ nhất nêu lên chân lí : Sông núi nước Nam vua Nam ở. Lẽ ra phải nói là dân Nam ở thì đúng hơn nhưng thời bấy giờ, vua đại diện thay mặt cho vương quốc, dân tộc bản địa. Chân lí ấy thật đơn sơ, hiển nhiên nhưng nhân dân ta phải gian nan đấu tranh bao đời chống giặc ngoại xâm mới giành lại được .
Từ khi nước nhà có chủ quyền lãnh thổ cho đến năm 1076, dân tộc bản địa Đại Việt đã nhiều lần chứng minh và khẳng định chân lí ấy bằng sức mạnh quân sự chiến lược của mình. Lũ giặc phương Bắc quen thói hống hách, trịch thượng, luôn nuôi tham vọng cướp nước nên chúng khăng khăng không gật đầu .
Ý nghĩa câu thơ không dừng lại ở đó. Tác giả xưng danh là nước Nam với chủ ý gạt bỏ thái độ khinh miệt coi nước ta là quận huyện vẫn tồn tịa trong đầu óc lũ cướp nước bấy lâu nay. Đặt nước mình ( Nam quốc ) ngang hàng với ( Bắc quốc ). Xưng vua Nam ( Nam đế ) cũng là bác bỏ thái độ ngông nghênh của bọn vua chúa phương Bắc hay tự xưng là thiên tử ( con trời ), coi thường vua các nước chư hầu gọi họ là vương .
Các từ nước Nam, vua Nam vang lên đầy tự tôn, bộc lộ thái độ tự hào, tự tôn cùng tư thế hiên ngang làm chủ quốc gia của dân tộc bản địa Việt. Đó không phải là lời nói suông. Chiến dịch tiến công ào ạt của quân ta vào địa thế căn cứ của quân cướp nước mấy tháng trước đó là một vật chứng hùng hồn. Do đó, chân lí nói trên càng có cơ sở thực tiễn vững chãi .
Ngày ấy, triều đình nhà Tống lấy cớ ta dám quấy nhiễu vùng biên ải nên phải “ dấy binh hỏi tội ”. Đầu năm 1076, quân ta đã hủy hoại các địa thế căn cứ lương thảo, vũ khí, quân đội … nhằm mục đích sẵn sàng chuẩn bị cho cuộc xâm lược của quân địch ngay bên đất chúng .
Cho nên Lí Thường Kiệt nhắc lại chân lí này để quân dân nước Nam đang chiến đấu nắm chắc thêm lưỡi gươm giết giặc, mặt khác để vạch trần bộ mặt phi nghĩa của quân địch và đánh mạnh vào ý thức chúng .

Câu thứ hai: Tiệt nhiên định phận tại thiên thư (Vằng vặc sách trời chia xứ sở)khẳng định chủ quyền của nước Nam đã được ghi rõ trên sách trời. Sách trời đã chia cho vua Nam có riêng bờ cõi.

Người xưa ý niệm rằng các vùng đất đai dưới mặt đất ứng với các vùng sao trên trời. Nước nào có vua nước đó. Điều đó là do thiên định nên thiêng liêng và bất khả xâm phạm. Câu thơ nhuốm màu sắc thần linh khiến cho chân lí nêu ở câu trên càng tăng thêm gái trị .

Câu thơ thứ ba: Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm? (Giặc dữ cớ sao phạm đến đây?) là câu hỏi nghiêm khắc đối với binh tướng giặc. Chủ quyền độc lập của nước Nam không chỉ là chuyện của con người mà còn là chuyện vằng vặc (rõ ràng, minh bạch) trên sách trời, không thể chối cãi, ai cũng phải biết, phải tôn trọng.

Vậy cớ sao quân giặc kia lại dám xâm phạm tới ? Câu hỏi biểu lộ thái độ vừa bực tức vừa khinh bỉ của tác giả. Bực tức vì tại sao tướng sĩ của một nước tự xưng là thiên triều mà lại dám phạm tới lệnh trời ? Khinh bỉ vì coi chúng là nghịchlỗ, tức lũ giặc cướp ngỗ ngược, ngang tàng. Gọi chúng là nghịch lỗ tức là tác giả đã dặt dân tộc bản địa Nước Ta vào tư thế chủ nhà và tin rằng có đủ sức mạnh để bảo vệ chính nghĩa, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ độc lập .
Tác giả tăng cường sức chứng minh và khẳng định cho chân lí hiển nhiên đã nêu ở trên bằng thẩm mỹ và nghệ thuật trái chiều giữa cai phi nghĩa của lũ giặc dữ với cái chính nghĩa của nước Nam và sự phân loại minh bạch ở sách trời .

Câu thứ tư: Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư (Chúng mày nhát định phải tan vỡ), ý thơ vẫn tiếp tục thể hiện thái độ khinh bỉ quân giặc và niềm tin sắt đá vào chiến thắng tất yếu của quân ta.

Ở trên, tác giả gọi quân xâm lược là giặc, là nghịch lỗ thì đến câu này, ông gọi đích danh như có chúng trước mặt : chúng mày. Cách xưng hô không khác gì người trên với kẻ dưới hàm ý coi thường, đồng thời nghiêm khắc cảnh cáo chúng : nhất định phải tan vỡ. Y như là vấn đề đã sắp xếp trước, chỉ chờ tác dụng .
Kết quả sẽ ra làm sao ? Đó là chúng mày không chỉ thua, mà thua to và thất bại thảm hại. Mười vạn quân giặc do hai tướng giỏi chỉ huy, quân ta đau phải dễ vượt mặt nhưng vì hàng động của chúng phi nghĩa nên tất yếu chúng sẽ diệt vong. Ngoài ý cảnh cáo giặc, câu thơ còn bộc lộ niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh quân dân ta xấp xỉ đồng lòng và một niềm tự hào cao nghều .
Câu thơ nguyên văn bằng chữ Hán : Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư có nghĩa là : Rồi xem, chúng bay sẽ tự chuốc lấy phần thất bại thảm hại. Thất bại ghê gớm của giặc là điều không hề tránh khỏi bởi chúng là kẻ dám xâm phạm tới điều thiêng liêng nhất của đạo trời và lòng người .
Một lần nữa, chân lí về chủ quyền lãnh thổ độc lập rất thuận lòng người, hợp ý trời của nước Nam đã được tác giả khẳng định chắc chắn bằng tổng thể sức mạnh của lòng yêu nước, căm thù giặc .
Bài Thơ Thần sinh ra trong một thực trạng đơn cử và nhằm mục đích vào một mục tiêu đơn cử. Cuộc cạnh tranh đối đầu giữa quân ta và quân địch trước phòng tuyến sông Như Nguyệt đang ở thế gay go ác liệt. Để tăng thêm sức mạnh cho quân ta và đánh một đòn chí mạng vào niềm tin quân địch, bài thơ ấy đã vang lên đúng lúc và được Viral nhanh gọn. Có thể tưởng tượng rằng lúc ấy quân dân ta như được hun đúc trong ánh lửa thiêng liêng, máu sôi lên và khí thế giết giặc ngùn ngụt ngất trời .
Tính chân lí của bài thơ có giá trị vinhc hằng bởi nó khẳng định chắc chắn chủ quyền lãnh thổ độc lập của nước Nam là bất khả xâm phạm. Tác dụng to lớn, can đảm và mạnh mẽ của bài thơ không chỉ bó hẹp trong thực trạng lúc bấy giờ mà còn lê dài vô tận. Hơn mười một thế kỉ, quân xâm lược phương Bắc cố ý thôn tính nước ta nhưng dân tộc bản địa ta đã đồng lòng đứng lên chiến đấu đánh đuổi chúng ra khỏi bờ cõi để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ ấy .

Chỉ bằng bốn câu thơ ngắn gọn, Lí Thường Kiệt đã khẳng định một cách đanh thép chân lí độc lập tự do, đồng thời lên án tính chất phi nghĩa của hành động xâm lược cùng sự bại vong tất yếu của kẻ dám ngang ngược xâm phạm chân lí đó.

Việc khẳng định chắc chắn lại chủ quyền lãnh thổ độc lập của dân tộc bản địa ta để đánh tan tham vọng xâm lược của bọn cướp nước trong thực trạng đơn cử của cuộc chiến đấu ác liệt là rất là thiết yếu. Vì lẽ đó mà từ trước tới nay, có nhiều quan điểm cho rằng Sông núi nước Nam của Lí Thường Kiệt là bản tuyên ngôn độc lập thành văn thứ nhất của quốc gia và dân tộc bản địa Nước Ta .

Bài tham khảo 2:

Lòng yêu nước là mạch nguồn cảm hứng dạt dào xuyên suốt dòng chảy văn học Nước Ta từ hàng ngàn năm nay. Ở mỗi quá trình lịch sử dân tộc khác nhau, nội dung yêu nước lại được biểu lộ ở những góc nhìn riêng. Bài thơ “ Sông núi nước Nam ” tương truyền do Lí Thường Kiệt sáng tác trong cuộc kháng chiến chống Tống được xem là bản tuyên ngôn độc lập tiên phong của dân Nước Ta. Bài thơ là lời nói chứng minh và khẳng định độc lập, chủ quyền lãnh thổ và ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ đó trước mọi quân địch xâm lược .
Nói về sự sinh ra của bài thơ, có rất nhiều lời kể khác nhau trong đó có truyền thuyết thần thoại năm 1077 quân Tống xâm lược nước ta, Lí Thường Kiệt đem quân chặn đánh giặc trên sông Như Nguyệt, một đêm bỗng nghe trong đền thờ thần sông Như Nguyệt, có tiếng ngâm bài thơ này. Sự sinh ra của bài thơ gắn với niềm tin tâm linh khiến cho bài thơ không chỉ hào hùng mà còn thiêng liêng .
Hai câu thơ đầu, tác giả đã khẳng định chắc chắn chân lí của độc lập, chủ quyền lãnh thổ :
“ Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư ”
Trong ý niệm đương thời, “ đế ” là đại diện thay mặt cho dân cho nước, cho nên vì thế ý thơ cần được hiểu rộng sông núi của nước Nam là do người dân nước Nam ở. Chân lí này tưởng chừng là điều đơn thuần, hiển nhiên nhưng nó đã được đánh đổi bằng bao mồ hôi, xương máu, nước mắt và cả sự hi sinh của cha ông ta .
Chính cho nên vì thế Nam quốc là mảnh đất thiêng liêng, anh hùng mà không một ai được phép xâm phạm tới. Câu thơ tiên phong chính là lời công bố hùng hồn, đanh thép về chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền lãnh thổ của dân tộc bản địa .
Tác giả tự xưng dân tộc bản địa mình là “ Nam quốc ”, gọi vua nước ta là “ đế ”, đó chính là cách để biểu lộ niềm tự hào, tự tôn dân tộc bản địa. Xưa nay, các nước phương Bắc hay coi thường, miệt thị nước ta, xem Đại Việt ta là một nước chư hầu thuộc địa không phải là một vương quốc độc lập, vua ta chỉ là các vương hầu dưới quyền quản lý của chúng hằng năm phải nộp cống vật .
Chỉ bằng cách gọi tên ấy, tác giả đã đưa nước Nam sánh ngang cùng các vương quốc khác, chứng minh và khẳng định nước ta là một nước độc lập, có chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền lãnh thổ riêng không chịu phụ thuộc vào bởi bất kỳ thế lực nào, vua ta cũng là những bậc đế vương anh minh, tài năng không thua kém vua bất kể nước các khác .
Câu thơ không riêng gì vang lên niềm tự hào, tự tôn về dân tộc bản địa mà còn là lời cảnh tỉnh cho sự hông hách, ngông cuồng của bọn đế quốc phương Bắc .
Chân lí của độc lập, chủ quyền lãnh thổ của dân tộc bản địa không chỉ được dẫn chứng bằng lí lẽ thực tiễn mà còn được chứng minh và khẳng định bởi “ thiên thư ”. Hai chữ “ tiệt nhiên ” được thốt lên cứng ngắc, can đảm và mạnh mẽ, đanh thép mà không ai hoàn toàn có thể lên tiếng phản bác. Sông núi nước Nam đã được định phận ở sách trời, có thần linh chứng giám vì vậy điều đó là thiêng liêng và bất khả xâm phạm .
Kẻ nào dám chống so với ý đồ đặt gót chân dơ bẩn vào bờ cõi nước Nam cũng có nghĩa là đang đi ngược lại ý trời, kẻ đó ắt sẽ bị trừng phạt thích đáng. Câu thơ mang sắc tố thần linh khiến cho chân lí về độc lập, chủ quyền lãnh thổ thêm phần thiêng liêng và có giá trị hơn .
Sau lời chứng minh và khẳng định hùng hồn về độc lập, chủ quyền lãnh thổ dân tộc bản địa, tác giả đã đưa ra lời cảnh cáo đanh thép so với quân địch :
“ Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm ?
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư ”
Câu hỏi vang lên can đảm và mạnh mẽ, dứt khoát đầy cứng rắn hướng tới bọn giặc xâm lược. Coi chúng là “ nghịch lỗ ” nghĩa là tác giả đã phân định rõ ràng đặc thù chính nghĩa và phi nghĩa của đại chiến. Ta chiến đấu vì chính nghĩa ắt sẽ gặt hái được thành quả thắng lợi, còn bọn giặc dữ phi nghĩa kia sẽ phải nhận lấy những hậu quả xứng danh .
Câu thơ đã biểu lộ rõ thái độ khó chịu, uất hận PDF EPUB PRC AZW không tính tiền đọc trên điện thoại thông minh – máy tính, ứng dụng đọc file epub, prc reader, azw reader của tác giả so với quân địch ngang tàng đi ngược lại chân lí, phạm phải ý trời. Càng uất giận, ý chí càng tăng cao, câu thơ ở đầu cuối như một cú đánh can đảm và mạnh mẽ có sức cảnh tỉnh lớn với lũ giặc bất nhân :
“ Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư ”
Đến đây, tác giả đã trực tiếp gọi quân giặc là “ chúng mày ” với thái độ coi thường, khinh bỉ. Câu thơ bộc lộ ý chí quyết chiến, quyết thắng chống lại bọn giặc xâm lược và niềm tin sắt đá vào sự thất bại tất yếu của quân địch .
Với thể thơ thất ngôn tứ tuyệt ngắn gọn, hàm súc cùng giọng điệu đanh thép, hùng hồn, bài thơ đặt trong thực trạng của cuộc kháng chiến có ý nghĩa lớn lao trong việc khuyến khích, cổ vũ, động viên niềm tin chiến đấu của binh sĩ, đồng thời là lời cảnh cáo đanh thép so với quân địch xâm lược .
“ Sông núi nước Nam ” là bản tuyên ngôn độc lập tiên phong của dân tộc bản địa Nước Ta mang đậm cảm hứng yêu nước. Cảm hứng yêu nước với những tuyên ngôn về độc lập chủ quyền lãnh thổ với sức mạnh cổ vũ quân dân và cảnh tỉnh quân địch sau này còn được lan rộng ra, tăng trưởng trong hai áng tuyên ngôn lớn của dân tộc bản địa đó là Bình ngô đại cáo và Tuyên ngôn độc lập .

3. Nam quốc sơn hà – bản tuyên ngôn độc đầu tiên

Trong tiến trình lịch sử vẻ vang oanh liệt đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc bản địa đã Open những bản tuyên ngôn độc lập bất hủ, mà Nam quốc sơn hà là bản khởi đầu .
Đại Việt ta khởi đầu sự nghiệp của mình bằng sự tạo lập nhà nước Văn Lang của các vua Hùng bên bờ sông Hồng. Mười tám đời cha truyền con nối, tổ tiên ta vẫn khẳng định chắc chắn được vị thế của mình. Từ Văn Lang tăng trưởng thành Âu Lạc, núi sông bờ cõi đã được mở mang .
Nhưng rồi chỉ một phút mất cẩn trọng của An Dương Vương mà sự nghiệp mấy trăm năm tổ tiên gây dựng tan thành mây khói. Mất nước là mất tổng thể, vẫn sống ở đất mình mà thành kẻ nô lệ. Gông cùm xiềng xích đè nặng cả ngàn năm. Suốt đêm trường tối tăm ngột ngạt của kiếp nô lệ lầm than mà sức sống Đại Việt vẫn rất tiềm tàng. Bản lĩnh ngoan cường đã giúp cha ông ta bảo tồn được nòi giống, giữ gìn được truyền thống và giành lại được chủ quyền lãnh thổ dân tộc bản địa vào đầu thế kỉ X .
Từ thế kỉ X, vương quốc phong kiến Đại Việt độc lập đã được thiết kế xây dựng. Các nhà Ngô, Đinh, Tiền Lê rồi Lí sau đó nhau trị vì quốc gia đến nay đã hơn trăm năm. Nhưng bọn phong kiến phương Bắc, với tư tưởng bá quyền nước lớn, muốn thống trị toàn thiên hạ vẫn ngông cuồng xâm lược Đại Việt, những tưởng có thế lại biến nước ta thành quận huyện của chúng như xưa. Đã đến lúc dân tộc bản địa ta phải đĩnh đạc lên tiếng khẳng định chắc chắn lại chủ quyền lãnh thổ của mình ! Và bản tuyên ngôn độc lập tiên phong đã sinh ra :
Sông núi nước Nam vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng bay nhất định phải tan vỡ .
Sông núi nước Nam là của người Nam. Đó là chân lí độc lập bất hủ !
Song, dễ hiểu rõ ý nghĩa thâm thúy và thiêng liêng trong lời tuyên ngôn này, cần nhìn từ góc nhìn nguyên tác chữ Hán của bài thơ :
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư .
Câu khởi đầu của bài thơ thật hùng hồn và đanh thép :
Nam quốc sơn hà Nam đế cư .
Ý thức tự tôn dân tộc bản địa được thể hiện can đảm và mạnh mẽ qua hai từ Nam quốc và Nam đế đầy ẩn ý .
Trong Hán tự, quốc là chữ dùng đế chỉ nước lớn, nước thiên tứ thống trị toàn thiên hạ ( còn “ bang ” là nước nhỏ, nước chư hầu ) ; đế là chữ dùng để chỉ vua của nước lớn, nước thiên tử ( còn “ vương ” là vua nước nhỏ, nước chư hầu ; tước do “ nhà vua ” phong cho ). Trong tư tưởng bá quyền của bọn phong kiến Trung Quốc, chưa khi nào chúng chịu thừa nhận nước khác là quốc và vua của nước khác là đế .
Từ thế kỉ VI, người anh hùng Lí Bí của Đại Việt sau khi khởi nghĩa chống ách nô dịch thắng lợi đã tự xưng là Lí Nam Đế. Một thái độ phủ nhận uy quyền nước lớn .
Thái độ ấy, một lần nữa được nhắc lại trong Sông núi nước Nam. Khẳng định nước Nam ( Nam quốc ) là của người Nam ( Nam đế ) là sự ý thức sâu xa về chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng bất khả xâm phạm của dân tộc bản địa. Hơn nữa, thái độ ấy là tư thế của một dân tộc bản địa dám tự tôn đứng thẳng làm người, giơ một quả đấm thép giáng thẳng vào bộ mặt kiêu căng ngạo mạn của bọn phong kiến Trung Quốc coi nước khác chỉ là chư hầu của chúng, coi dân tộc bản địa khác chỉ là nô lệ của chúng .
Sông núi nước Nam là của người Nam. Đó là “ lẽ phải ”, là “ thực sự ” hiển nhiên, bởi giang sơn bờ cõi này là do tự bàn tay dân tộc bản địa ta đã kiến thiết xây dựng. Nó đã sống sót từ mấy ngàn năm nay .
Ngay đến cả đấng thần linh tối cao là “ Trời ” cũng phải thừa nhận và ghi rõ trong “ sách trời ” :
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư .
Thêm một lần nữa, bài thơ nhấn mạnh vấn đề đặc thù tất yếu của quyền độc lập tự chủ và khát vọng chính đáng của một dân tộc bản địa .
Càng khát khao độc lập tự chủ, dân tộc bản địa ta càng nhất quyết đấu tranh chống ngoại xâm, bảo vệ độc lập. Ý chí ấy được chứng minh và khẳng định ở hai câu kết của bài thơ :
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm .
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư .
Lời công bố thật đanh thép : quân địch chớ có xâm phạm. Nếu chúng bay dám coi thường cả đấng tối cao là “ Trời ”, phạm vào “ sách trời ” ; coi thường cả một dân tộc bản địa, phạm vào lòng tự tôn dân tộc bản địa, xâm phạm đến sông núi nước Nam thì sẽ chuốc lấy thất bại thảm hại, nhơ nhuốc đến ngàn đời .
Có thể nói, Sông núi nước Nam là lời công bố đanh thép và hùng hồn nhất từ trước đến nay về chủ quyền lãnh thổ quốc gia .
Với ý nghĩa ấy, Sông núi nước Nam xứng danh là bản tuyên ngôn độc lập tiên phong của dân tộc bản địa .
Bản tuyên ngôn ấy kết tinh toàn bộ tư tưởng và tình cảm, khát vọng và ý chí của cả dân tộc bản địa Đại Việt suốt mấy ngàn năm dựng nước giữ nước và toả sáng đến muôn đời .

4. Tinh thần yêu nước trong bài thơ Nam quốc sơn hà của Lý Thường Kiệt

Yêu nước và tự hào dân tộc bản địa là một trong những tình cảm thiêng liêng nhất của mỗi người dân Nước Ta. Tình cảm ấy thấm đẫm trong tâm hồn dân tộc bản địa và dạt dào lai láng trên những trang thơ văn .
Nam quốc sơn hà ( Sông núi nước Nam ) là một áng thơ như vậy !
Sông núi nước Nam không phải là sáng tác duy nhất thời Lí – Trần khơi nguồn từ xúc cảm về quốc gia, về dân tộc bản địa. Gắn bó với một thực trạng lịch sử vẻ vang đặc biệt quan trọng – thời đại hào hùng đấu tranh chống ngoại xâm, có vẻ như quốc gia và dân tộc bản địa là mối chăm sóc số 1 của các nhà văn, nhà thơ. Và do đó, tình cảm yêu nước và tự hào dân tộc bản địa đã trở thành cảm hứng chủ yếu cho các sáng tác văn chương thời kì này .
Nhìn lại các sáng tác thời Lí – Trần, tuy tình cảm quốc gia thể hiện ở những góc nhìn khác nhau, trong những thời gian khác nhau, nhưng đều rất thâm thúy. Trong Chiếu dời đô, nỗi lo ngại cho vận số của quốc gia, dân tộc bản địa, niềm hạnh phúc của muôn dân, trăm họ là niềm trăn trở lớn nhất của vị hoàng đế tiên phong của triều Lí .
Ở Hịch tướng sĩ, lòng căm thù giặc, nỗi xót đau trước cảnh quốc gia bị giày xéo tàn phá, ý chí chuẩn bị sẵn sàng lao vào vì nước trào dâng mãnh liệt trong lòng vị thân vương họ Trần. Còn trong Phò giá về kinh, lại là hào khí thắng lợi của dân tộc bản địa và khát vọng về một nền thái bình muôn thuở cho quốc gia của thượng tướng thái sư Trần Quang Khải .
Ra đời trong máu lửa của cuộc kháng chiến chống Tống, Sông núi nước Nam là tuyên ngôn của Đại Việt về độc lập, chủ quyền lãnh thổ quốc gia. Đây là tuyên ngôn của hàng triệu trái tim Đại Việt nồng nàn, thiết tha yêu nước mình .
Ta hãy đọc kĩ lại bản tuyên ngôn để cảm nhận được tình cảm mãnh liệt, sục sôi của một dân tộc bản địa :
Nam Quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư .
Dịch :
Sông núi nước Nam vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng bay nhất định phải tan vỡ .
( Theo Lê Thước và Nam Trân dịch )
Sông núi nước Nam là của người Nam, đó là tư tưởng của hai câu thơ đầu của bài thơ. Tư tưởng này so với tất cả chúng ta thời nay tự nhiên như cơm ăn, nước uống. Nhưng ngày ấy, cái thời mà bọn phong kiến phương Bắc đã từng biến nước ta thành quận huyện và đang cố sức Phục hồi lại vị thế thống trị, thì tư tưởng ấy mới thực sự thiêng liêng và có ý nghĩa biết chừng nào !
Lòng tự tôn dân tộc bản địa hun đúc qua mấy mươi thế kỉ đã hoá thành tư thế đứng thẳng làm người, mặt đối mặt với quân địch. Đọc câu thơ, lòng ta không khỏi rưng rưng xúc động .
Nếu nhìn từ góc nhìn nguyên tác Hán tự, ta thật kinh ngạc. Câu thơ như một làn roi quất thẳng vào bộ mặt bá vương hợm hĩnh của triều đình phong kiến Trung Quốc – kẻ đang phát động cuộc chiến tranh xâm lược để thực thi mưu đồ bá chủ .
Lần tiên phong trong lịch sử vẻ vang bành trướng, chúng gặp phải ý chí quật cường đến thế, một niềm tin khẳng khái đến thế ! Chúng đã có Bắc Quốc ( Trung Quốc ) thì ta cũng có Nam Quốc chúng có Bắc đế thì ta cũng có Nam đế ; nào có thua kém gì nhau ! Từ ngôn từ và ý thơ thế hiện một niềm tự hào cao độ về quốc gia và dân tộc bản địa mình. Đây là niềm tự hào mà mỗi thần dân Đại Việt đều có trong cuộc đấu tranh sinh tử với quân địch .
Lòng tự hào ấy, hơn ba thế kỉ sau được Nguyễn Trãi nhấn mạnh vấn đề thêm :
Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Núi sông bờ cõi đã chia
Phong tục Bắc Nam cũng khác
Từ Triệu, Đinh, Li, Trần bao đời xây nền độc lập
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương
( Bình Ngô đại cáo )
Như vậy ý thức độc lập tự chủ đâu phải là mới thai nghén
Hôm nay, nó đã hình thành từ rất lâu trong tiềm thức của mỗi người dân đất Việt, có lẽ rằng là từ thời các vua Hùng dựng nước Văn Lang. Trải qua bao thăng trầm trong lịch sử vẻ vang, qua rất nhiều biến cố đau thương, nhưng ý chí độc lập không khi nào bị dập tắt .
Máu xương của cha ông đã đổ mấy ngàn năm chẳng phải là để giành lại xã tắc đó sao ? Ngày thời điểm ngày hôm nay, một lần nữa, ý thức dó được phát biểu thành một tuyên ngôn hùng hồn, đanh thép. Hơn nữa, là niềm tin sắt đá vào sự thắng lợi tất yếu của cuộc đấu tranh chống ngoại xâm, bảo vệ độc lập chủ quyền lãnh thổ dân tộc bản địa :
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư
( Giặc dữ cớ sao phạm tới đây
Chúng bay nhất định phải tan vỡ ) .
Dám đánh và quyết tâm đánh thắng giặc thù. Đó chính là biểu lộ tập trung chuyên sâu nhất, cao độ nhất của lòng yêu nước trong thực trạng lúc bấy giờ .
Sau này, trong văn chương nước nhà, ta còn phát hiện không ít những áng thơ văn dạt dào sâu lắng tình yêu quê nhà quốc gia mình như vậy trong đó Sông núi nước Nam mãi xứng danh là một trong những tác phẩm tiêu biểu vượt trội nhất về lòng yêu nước và tự hào dân tộc bản địa .

Bài trước:

Bài tiếp theo:

Xem thêm :
Trên đây là bài Hướng dẫn Soạn bài Sông núi nước Nam ( Nam quốc sơn hà ) sgk Ngữ văn 7 tập 1 rất đầy đủ và ngắn gọn nhất. Chúc các bạn làm bài Ngữ văn tốt !
“ Bài tập nào khó đã có giaibaisgk.com “

Như vậy cachlam.org đã chia sẻ với bạn bài viết Hướng dẫn Soạn bài Sông núi nước Nam (Nam quốc sơn hà) sgk Ngữ văn 7 tập 1. Hy vọng bạn đã có được 1 cách làm hay và chúc bạn có được nhiều thành công trong cuộc sống hơn nữa!

Xem thêm các hướng dẫn và mẹo vặt hay: https://cachlam.org/huong-dan

Cách làm thú vị khác
Hướng dẫn cách làm tinh dầu bạc hà tại nhà đơn giản – Kodo Việt Nam

TIN TỨC Xu hướng sử dụng tinh dầu bạc hà cho khoảng trống sống và thao tác trở nên tươi Read more

Toán lớp 5 trang 43 Luyện tập – https://cachlam.org

Toán lớp 5 trang 43 Luyện tập chung Đọc các số thập phân sau đây. Viết số thập phân có Read more

2 cách làm tinh dầu bưởi tại nhà, cách bảo quản tinh dầu bưởi đúng cách

Với các thành phần dưỡng chất lớn gồm có Pectin, Naringin, vitamin A, C …, vỏ bưởi có tính năng Read more

Toán lớp 5 trang 175 Luyện tập chung – https://cachlam.org

Toán lớp 5 trang 176 Luyện tập chung Tính. Trong ba ngày một shop bán được 2400 kg đường. Ngày Read more

Hướng dẫn cách làm tinh dầu cam nguyên chất tại nhà

Tinh dầu cam nguyên chất đem đến những tính năng và quyền lợi hiệu suất cao, cách làm chúng thế Read more

Mách chị em cách làm tỏi đen – thần dược chữa bệnh tại nhà bằng nồi cơm điện cực đơn giản – ALONGWALKER

Thông thường nếu tất cả chúng ta mua tỏi đen đã được làm sẵn sẽ có giá cả khá cao. Read more

Cách làm tinh dầu chanh nguyên chất đơn giản tại nhà

Có khi nào bạn nghĩ sẽ tự làm cho mình một lọ tinh dầu chanh. Với các nguyên vật liệu Read more

Cách làm thạch trà sữa củ năng dai giòn tại nhà

Trà sữa là một hình thức kinh doanh thương mại chưa khi nào là hết thời, người người, nhà nhà Read more

Powered by dạy vẽ online

DMCA.com Protection Status